Lao động tăng thu nhập nhưng đời sống chưa cải thiện

Số lao động có việc làm tăng

Theo Cục Thống kê, lao động có việc làm quý IV/2025 ước tính là 52,7 triệu người, tăng 477,5 nghìn người so với quý trước và tăng 656,2 nghìn người so với cùng kỳ năm trước. Tính chung năm 2025, lao động có việc làm là 52,4 triệu người, tăng 578,3 nghìn người (tương ứng tăng 1,1%) so với năm trước.

Trong khi đó, tỉ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động quý IV/2025 là 1,67%, tăng 0,17 điểm phần trăm so với quý trước và tăng 0,02 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Tính chung năm 2025, tỉ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động là 1,65%, giảm 0,20 điểm phần trăm so với năm trước; trong đó tỉ lệ thiếu việc làm khu vực thành thị là 1,25%; tỉ lệ thiếu việc làm khu vực nông thôn là 1,93%.

Nhìn chung, lực lượng lao động năm 2025 duy trì ổn định, tỉ lệ tham gia tăng nhẹ; nhiều ngành sản xuất, dịch vụ phục hồi, tạo thêm việc làm, nhất là thương mại, logistics, du lịch và công nghiệp chế biến, chế tạo. Tuy nhiên, chất lượng việc làm chưa tương xứng khi giảm giờ làm, hợp đồng ngắn hạn vẫn phổ biến, khiến không ít lao động “có việc nhưng thiếu việc làm”, thu nhập bấp bênh. Lao động trẻ và khu vực phi chính thức chịu tác động rõ nét; tỉ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm có xu hướng tăng nhẹ so với năm 2024, cho thấy tính bền vững của việc làm còn hạn chế.

Thu nhập bình quân tăng nhưng chậm hơn chi phí sinh hoạt

Số liệu của Cục Thống kê cho thấy, thu nhập bình quân của lao động quý IV/2025 là 8,7 triệu đồng/tháng, tăng 323.000 đồng so với quý III/2025 và tăng 508.000 đồng so với cùng kỳ năm 2024. Tính chung năm 2025, thu nhập bình quân của lao động là 8,4 triệu đồng/tháng, tăng 8,9%, tương ứng tăng 685.000 đồng so với năm trước.

Tuy nhiên, theo nhận định của bà Nguyễn Thị Lan Hương - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động Xã hội, mức tăng thu nhập của người lao động hiện chưa theo kịp đà leo thang của chi phí sinh hoạt, đặc biệt tại các đô thị lớn. Giá thuê nhà, dịch vụ y tế, giáo dục, đi lại... tiếp tục tăng, khiến áp lực chi tiêu ngày càng lớn.

“Thu nhập tăng về danh nghĩa, nhưng đời sống thực tế của một bộ phận người lao động chưa được cải thiện tương xứng” - bà Lan Hương cho biết.

Cơ cấu việc làm tiếp tục dịch chuyển

Năm 2025, tỉ lệ lao động có việc làm phi chính thức là 63,1%, giảm 1,4 điểm phần trăm so với năm trước. Trong đó, khu vực thành thị là 47,0%, giảm 2,0 điểm phần trăm; khu vực nông thôn là 73,3%, giảm 0,8 điểm phần trăm; nam là 66,4%, giảm 1,1 điểm phần trăm và nữ là 59,3%, giảm 1,7 điểm phần trăm.

Lao động làm công việc tự sản tự tiêu (là những người sản xuất nông sản (thực phẩm, hàng hóa) chủ yếu để gia đình hoặc bản thân sử dụng, thay vì bán ra thị trường) quý IV/2025 là 3,8 triệu người, tăng 34.100 người so với quý trước và tăng 177.100 người so với cùng kỳ năm trước.

Nhận định về cơ cấu việc làm năm 2025, ông Bùi Sỹ Lợi - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội (nay là Ủy ban Xã hội) của Quốc hội - đánh giá năm 2025 chứng kiến sự dịch chuyển rõ nét trong cơ cấu việc làm. Tỉ trọng lao động trong khu vực nông nghiệp tiếp tục giảm, trong khi khu vực công nghiệp - xây dựng và dịch vụ giữ vai trò chủ đạo.

Khu vực dịch vụ, kinh tế số và việc làm gắn với nền tảng công nghệ tiếp tục mở rộng. Nhiều lao động trẻ tham gia vào các mô hình việc làm linh hoạt như thương mại điện tử, logistics, giao nhận, sáng tạo nội dung, dịch vụ số. Sự dịch chuyển này cũng đặt ra thách thức về chất lượng và tính bền vững của việc làm. Không ít công việc mới tạo ra nhanh, nhưng thiếu hợp đồng lao động, thiếu bảo hiểm xã hội, khiến người lao động đối mặt rủi ro dài hạn.

“Biến động của thị trường lao động năm 2025 cho thấy, kỹ năng và khả năng thích ứng trở thành yếu tố sống còn. Doanh nghiệp ngày càng ưu tiên lao động đa kỹ năng, có thể đảm nhận nhiều vị trí, sử dụng công nghệ và làm việc linh hoạt.

Trước áp lực này, không ít người lao động đã chủ động học thêm, nâng cao tay nghề, chuyển hướng sang các lĩnh vực có nhu cầu cao hơn. Xu hướng “học lại khi còn việc làm” ngày càng phổ biến, phản ánh sự thay đổi trong tư duy nghề nghiệp của lực lượng lao động” - ông Lợi nói.

Ông Bùi Sỹ Lợi cho hay, những biến động của thị trường lao động năm 2025 đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với chính sách. Một mặt, cần tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi, tạo việc làm ổn định; mặt khác, cần chú trọng hơn đến chất lượng việc làm, tiền lương và an sinh cho người lao động.

Xem bản gốc tại đây