Thiếu cung nhân lực đáp ứng việc làm xanh

Nhu cầu nhân lực cho kinh tế xanh tăng mạnh

Những năm gần đây, quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh được thúc đẩy mạnh mẽ tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Trong các ngành như điện gió, điện mặt trời, xử lý chất thải, tái chế hay nông nghiệp công nghệ cao, nhiều doanh nghiệp đang tích cực tuyển dụng kỹ sư, chuyên gia môi trường, kỹ thuật viên vận hành hệ thống năng lượng tái tạo, chuyên viên quản lý phát thải hay tư vấn phát triển bền vững.

Cùng với quá trình chuyển đổi xanh, thị trường lao động xuất hiện ngày càng nhiều nghề nghiệp mới gắn với yếu tố môi trường, nhu cầu tuyển dụng “nhân lực xanh” tăng nhanh. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp cho biết việc tìm kiếm nhân sự phù hợp cho các vị trí liên quan đến kinh tế xanh vẫn gặp nhiều khó khăn. Một số doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng tái tạo cho biết họ phải mất nhiều thời gian để tuyển dụng kỹ sư có chuyên môn phù hợp hoặc phải đào tạo lại sau khi tuyển dụng.

Ông Bùi Đức Toàn - Giám đốc một công ty sản xuất nông nghiệp công nghệ cao tại Thanh Hóa - cho hay, từ góc nhìn của chính doanh nghiệp ông, việc tuyển nhân sự phục vụ kinh tế xanh khó khăn, nguyên nhân chủ yếu là do nguồn nhân lực được đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực này còn hạn chế.

“Nhiều vị trí việc làm xanh yêu cầu kiến thức liên ngành, kết hợp giữa kỹ thuật, môi trường, quản lý và công nghệ. Không ít lao động có chuyên môn kỹ thuật nhưng thiếu kiến thức về môi trường hoặc các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Trong khi đó, việc đào tạo trong các trường đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển của thị trường. Các chương trình đào tạo về năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn hay quản lý phát thải còn chưa phổ biến, khiến nguồn cung nhân lực cho các lĩnh vực này chưa đáp ứng đủ nhu cầu”, ông Toàn nói.

Bà Bùi Huỳnh Ngọc Mai - Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ môi trường Thành Đức Phát (phường Cầu Giấy, Hà Nội) - cho hay, công ty bà liên tục cập nhật công nghệ xử lý rác thải từ những nước tiên tiến trên thế giới. Bên cạnh máy móc, nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu mới là rất quan trọng. Tuy nhiên, việc tuyển dụng nhân sự trong 2 năm gần đây trở thành “bài toán khó” của doanh nghiệp.

“Có ứng viên nắm bắt nhanh công nghệ, máy móc nhưng chuyên môn về môi trường lại không có nên không thể xây dựng được phương án tổng thể như chúng tôi yêu cầu. Nhiều kiến thức đặc thù của lĩnh vực khi chúng tôi đưa ra đã “làm khó” ứng viên. Trong khi yêu cầu tăng trưởng xanh là cấp bách, nguồn nhân lực trở thành một rào cản mà chúng tôi buộc phải vượt qua và xây dựng phương án chủ động: đặt hàng đào tạo hoặc tuyển nhân sự đáp ứng yêu cầu cơ bản rồi đào tạo thêm”, bà Mai cho hay.

Cần đẩy mạnh đào tạo và dự báo nhu cầu nhân lực

Theo ông Nguyễn Khánh Long - Phó Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), chuyển đổi xanh có thể tạo ra 25 triệu việc làm mới trên toàn cầu đến năm 2030, đồng thời giảm thiểu nguy cơ mất việc làm do tác động của stress nhiệt độ, thiên tai, sự sắp xếp lại chuỗi cung ứng.

Ông Long dẫn báo cáo gần đây của ADB và ILO cho thấy, Việt Nam đang đối mặt nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng lao động đã qua đào tạo về kỹ năng xanh, đặc biệt trong nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ. Điều này yêu cầu chúng ta cần đầu tư cho đào tạo lại, đào tạo chuyên sâu theo nhu cầu chuyển đổi xanh và chính sách việc làm bao trùm. Hiện, chỉ khoảng 35% người lao động Việt Nam tự đánh giá đủ kỹ năng số để đáp ứng công việc trong tương lai. Đây là khoảng trống lớn cần được lấp đầy thông qua hệ thống giáo dục, đào tạo nghề và chính sách phát triển kỹ năng suốt đời.

Bà Nguyễn Thị Lan Hương - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học lao động xã hội nhận định, để phát triển thị trường lao động xanh bền vững, cần có chiến lược đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với xu hướng mới. Các trường đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần cập nhật chương trình đào tạo, tăng cường các ngành học liên quan đến năng lượng tái tạo, công nghệ môi trường, kinh tế tuần hoàn và quản trị phát triển bền vững.

Việc kết nối giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cũng cần được đẩy mạnh để chương trình đào tạo gắn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Các doanh nghiệp có thể tham gia vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, hỗ trợ thực tập và đào tạo tại chỗ cho người học.

Xem bản gốc tại đây