3 xu hướng mới của thị trường lao động

Dựa trên đặc điểm thị trường lao động hiện nay, chuyên gia cho rằng sẽ có 3 xu hướng chính bao gồm: gia tăng lao động trên nền tảng công nghệ, chuyển dịch nghề nghiệp gắn với kỹ năng mềm, lao động giản đơn yếu thế.

Ưu thế của lao động có trình độ

Ông Hà Anh Tuấn - Giám đốc Công ty Vinalink - nhận định, trên nền tảng công nghệ số phát triển và ảnh hưởng sâu rộng như hiện nay, thị trường lao động thời gian tới sẽ có 3 xu hướng chính là gia tăng lao động trên nền tảng công nghệ, chuyển dịch nghề nghiệp gắn với kỹ năng mềm, lao động giản đơn ngày càng yếu thế.

Về xu thế gia tăng lao động trên nền tảng công nghệ, thị trường sẽ đòi hỏi lao động phải được đào tạo chuyên sâu. “Sự phát triển của công nghệ và chuyển đổi số làm thay đổi nhu cầu tuyển dụng, đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn sâu và khả năng thích ứng nhanh với công nghệ mới. Trong đó, nhà tuyển dụng sẽ ưu tiên lao động trẻ vì nhóm này có nền tảng kiến thức mới nhất, năng lực sử dụng công nghệ và thường sẵn sàng làm việc với mức lương ban đầu thấp hơn”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Về chuyển dịch nghề nghiệp gắn với kỹ năng mềm, ông Tuấn phân tích, trong bối cảnh nhiều công việc ngày càng đòi hỏi sự hợp tác và tương tác, các kỹ năng như giao tiếp, giải quyết vấn đề, làm việc nhóm và tư duy phản biện sẽ là đòi hỏi đương nhiên trong tuyển dụng.

Với xu thế lao động giản đơn ngày càng yếu thế, ông Tuấn khẳng định quá trình tự động hóa các quy trình và sự phát triển của công nghệ sẽ thay thế một số công việc giản đơn, kỹ năng thấp, dẫn đến tình trạng cạnh tranh khốc liệt hơn cho các vị trí này. Thậm chí, ngay cả khi lao động ở các vị trí giản đơn chủ động trang bị thêm kiến thức, kỹ năng mới, đặc biệt là kỹ năng sử dụng công nghệ thì nguy cơ đào thải, mất việc cũng rất cao. Cơ hội lớn nhất với nhóm này để có thể thích nghi và tìm kiếm những cơ hội việc làm khác phù hợp với xu hướng thị trường là phải được đào tạo lại theo đúng yêu cầu, đòi hỏi của thị trường.

Giải pháp trọng tâm

Nhằm cải thiện khả năng kết nối cung - cầu lao động và hoàn thiện hơn thị trường lao động thời gian tới, trong bối cảnh xuất hiện 3 xu hướng của thị trường lao động, chuyên gia đề xuất những giải pháp trọng tâm.

Ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội - cho rằng, đầu tiên, phải xây dựng hạ tầng dữ liệu thị trường lao động số hóa, liên thông đa nền tảng. Hiện nay, lao động nền tảng tăng mạnh nhưng thiếu dữ liệu chuẩn hóa trong khi doanh nghiệp lại không có nguồn thông tin đầy đủ để tuyển dụng, còn người lao động phải tự xoay sở, dẫn đến “lệch pha” cung - cầu.

Theo ông Thành, việc hình thành cơ sở dữ liệu lao động quốc gia dạng mở, liên thông giữa Bộ Nội vụ - các sàn việc làm - nền tảng công nghệ - cơ quan bảo hiểm xã hội là hướng đi trọng tâm. Trong đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích cung - cầu, dự báo nhu cầu nhân lực từng ngành, từng địa phương theo thời gian thực sẽ giúp kết nối đúng - trúng nhu cầu giữa người tìm việc và việc tìm người.

Ông Thành cũng lưu ý về việc chuyển dịch nghề nghiệp diễn ra mạnh mẽ dưới áp lực công nghệ và tự động hóa. Người lao động cần kỹ năng mềm (giao tiếp, giải quyết vấn đề, làm việc nhóm, kỷ luật...) nhưng hệ thống đào tạo hiện nay vẫn nặng lý thuyết, thiếu linh hoạt. Việc thiết lập mô hình “học tập linh hoạt - đào tạo ngắn hạn - chuẩn kỹ năng mềm” cho người lao động đang dịch chuyển nghề là hết sức cần thiết.

Theo đó, phải triển khai các khóa đào tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp; chuẩn hóa bộ kỹ năng mềm quốc gia, tích hợp vào đào tạo nghề và đào tạo lại; hợp tác doanh nghiệp - trường nghề - trung tâm dịch vụ việc làm để tổ chức đào tạo theo “đơn đặt hàng”, bảo đảm ít nhất 60–70% học viên có việc làm sau đào tạo; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư quỹ đào tạo lại bằng cơ chế ưu đãi thuế, hỗ trợ chi phí đào tạo.

Cuối cùng, cần xây dựng chính sách hỗ trợ trọng tâm cho lao động giản đơn, yếu thế và khu vực phi chính thức - bảo đảm không ai bị bỏ lại. Hiện, lao động giản đơn (bán hàng nhỏ lẻ, giúp việc, bốc vác, xe ôm truyền thống...) chiếm gần 55% lực lượng lao động Việt Nam. Nhóm này dễ tổn thương khi thị trường biến động, tiếp cận thông tin việc làm hạn chế.

Cơ quan chức năng có thể mở rộng mạng lưới tư vấn - giới thiệu việc làm lưu động, đặc biệt tại khu công nghiệp, vùng nông thôn, vùng chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Hỗ trợ số hóa hồ sơ lao động phi chính thức, đưa họ vào cơ sở dữ liệu lao động để có thể kết nối với việc làm phù hợp, tiếp cận BHXH tự nguyện và chính sách an sinh. Xây dựng mô hình việc làm công cộng ngắn hạn, hỗ trợ người mất việc tạm thời (dọn vệ sinh môi trường, số hóa hồ sơ, hỗ trợ cộng đồng...). Đẩy mạnh chính sách vay vốn ưu đãi tạo việc làm, đặc biệt cho phụ nữ, người khuyết tật, lao động trung niên.

Xem bản gốc tại đây