Kỹ năng thực hành: Rào cản lớn nhất của sinh viên khi gia nhập thị trường
Bản tin "Bức tranh việc làm dành cho sinh viên trên địa bàn Hà Nội" cho thấy sinh viên thực tế hơn nhưng kỹ năng thực hành vẫn là điểm nghẽn lớn.
40,44% mong được nhà trường kết nối việc làm
Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội vừa phát hành Bản tin "Bức tranh việc làm dành cho sinh viên trên địa bàn Hà Nội". Bản tin được xây dựng dựa trên dữ liệu khảo sát từ hơn 3.000 sinh viên trong quý III/2025.
Về ưu điểm: 56,95% sinh viên tin rằng kinh nghiệm thực tế là yếu tố nhà tuyển dụng coi trọng nhất; 67,16% sinh viên đề cao kỹ năng, 75,06% xem trọng kỹ năng mềm; 84% sinh viên nhận thức tầm quan trọng của Luật Lao động; 79,79% sinh viên xem trọng thái độ làm việc.
Sinh viên cũng tư duy thực tế hơn khi 65% không còn quá tin vào “mác” trường top, năng lực mới là quan trọng; 79,2% có kỳ vọng lương khởi điểm dưới 15 triệu đồng/tháng – khá sát với tình hình thực tế.
Về những điểm hạn chế, có tới 54,89% sinh viên chưa từng tham gia thực tập chính thức; 71,47% tự đánh giá kỹ năng sử dụng công cụ/phần mềm chuyên ngành chỉ từ mức trung bình trở xuống; 70% chưa từng tham gia nghiên cứu khoa học, cuộc thi khoa học kỹ thuật hay dự án khởi nghiệp. Do đó, sinh viên thiếu môi trường cọ xát thực tế. Khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành quá lớn, gây khó khăn khi bắt đầu công việc.
Có tới 92,57% sinh viên gặp khó khăn khi viết CV thể hiện năng lực; 51,09% không biết hoặc biết rất ít về phỏng vấn hành vi – kỹ thuật nhà tuyển dụng thường dùng để đánh giá năng lực thực tế; 91,02% sinh viên không sử dụng hoặc ít dùng mạng tìm việc Linkedln; 40,44% mong được nhà trường kết nối việc làm, phụ thuộc vào nhà trường; 63,11% không tự tin vào kỹ năng tin học văn phòng, kỹ năng email, trình bày slide, làm việc trên Google Drive…
Có chuyển biến nhưng chưa thông "điểm nghẽn"
Theo ông Vũ Quang Thành – Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, những số liệu từ Bản tin “Bức tranh việc làm dành cho sinh viên trên địa bàn Hà Nội” cho thấy một chuyển biến đáng ghi nhận trong tư duy nghề nghiệp của sinh viên. Việc hơn 56% sinh viên xác định kinh nghiệm thực tế là yếu tố quan trọng nhất, cùng với tỷ lệ cao coi trọng kỹ năng mềm, thái độ làm việc và hiểu biết pháp luật lao động cho thấy người học đã không còn nhìn thị trường lao động bằng lăng kính lý tưởng hóa.
Đặc biệt, việc 65% sinh viên không còn quá tin vào “mác” trường top, thay vào đó đề cao năng lực cá nhân, được các chuyên gia đánh giá là tín hiệu tích cực. Điều này phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận nghề nghiệp của thế hệ sinh viên hiện nay, khi họ nhận thức rõ rằng doanh nghiệp tuyển dụng con người có thể làm việc, chứ không tuyển bằng cấp thuần túy.
Bên cạnh đó, mức kỳ vọng lương khởi điểm dưới 15 triệu đồng/tháng của gần 80% sinh viên được cho là khá sát với thực tế thị trường lao động tại Hà Nội, cho thấy sinh viên đã có cái nhìn tỉnh táo hơn, tránh rơi vào tình trạng “vỡ mộng” khi bước ra khỏi giảng đường.
Tuy nhiên, ông Thành cũng chỉ ra rằng, khoảng cách lớn nhất hiện nay không nằm ở nhận thức mà ở năng lực thực hành. Việc hơn một nửa sinh viên chưa từng tham gia thực tập chính thức, gần 72% tự đánh giá kỹ năng sử dụng công cụ, phần mềm chuyên ngành chỉ ở mức trung bình trở xuống cho thấy kỹ năng nghề nghiệp cốt lõi vẫn là “điểm nghẽn”.
Đáng lo ngại hơn, tỷ lệ rất cao sinh viên chưa từng tham gia nghiên cứu khoa học, dự án khởi nghiệp hay các cuộc thi chuyên môn phản ánh thực trạng thiếu môi trường cọ xát thực tế. Khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành vì vậy ngày càng nới rộng, khiến sinh viên gặp khó khăn ngay từ những ngày đầu đi làm.
Ở góc độ tuyển dụng, ông Phùng Quang Bình – Giám đốc nhân sự Tập đoàn Tân Bình Minh (phường Cửa Nam, Hà Nội) nhận định, việc hơn 90% sinh viên gặp khó khăn khi viết CV thể hiện năng lực và hơn một nửa không hiểu rõ về phỏng vấn hành vi cho thấy sinh viên chưa được trang bị đầy đủ các kỹ năng “gia nhập thị trường lao động”. Đây là những kỹ năng không mang tính học thuật, nhưng lại quyết định trực tiếp khả năng được tuyển dụng.
“Hơn 90% sinh viên không sử dụng hoặc ít sử dụng LinkedIn cùng tâm lý trông chờ nhà trường kết nối việc làm phản ánh sự thiếu chủ động trong xây dựng thương hiệu cá nhân nghề nghiệp. Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, việc phụ thuộc quá nhiều vào nhà trường có thể khiến sinh viên bỏ lỡ nhiều cơ hội việc làm phù hợp”, ông Bình đánh giá.
Xem bản gốc tại đây
