Lao động lắp ghép: Xu hướng mới trong thị trường việc làm

Lao động hướng đến "chuỗi kỹ năng" đa nhiệm

Chị Nguyễn Minh Anh (26 tuổi) là nhân viên kế toán một công ty liên doanh tại phường Ngọc Hà (Hà Nội). Ngoài 4 năm kinh nghiệm trong ngành kế toán, chị Minh Anh còn am hiểu luật thuế quốc tế, thành thạo công cụ AI tạo hình và có kỹ năng viết nội dung sáng tạo.

Cùng với khả năng ngoại ngữ trôi chảy, cơ hội việc làm của chị Minh Anh rộng mở không ngừng. Ban ngày, chị tranh thủ tư vấn thuế cho các đơn vị khởi nghiệp; buổi tối, chị sử dụng AI vẽ tranh minh họa cho các dự án sách thiếu nhi và quản lý một kênh bản tin tài chính cá nhân.

"Tôi không coi mình là kế toán mà là người cung cấp giải pháp. Việc biết dùng AI giúp tôi tối ưu hóa khả năng của mình trong nhiều lĩnh vực và khiến chúng trở nên đắt giá hơn trong mắt khách hàng", chị Minh Anh chia sẻ.

Ông Hoàng Tú – chuyên gia nhân sự tại Tập đoàn Phát Thịnh (phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh) nhận định, thời gian gần đây, sự chuyển dịch từ "người làm thuê" sang "nhà cung cấp dịch vụ cá nhân" là một bước ngoặt về tư duy của người lao động. Trong mô hình này, mỗi cá nhân được vận hành như một doanh nghiệp siêu nhỏ. Họ không bán thời gian để nhận lương, họ bán các "gói giải pháp" được ghép lại từ bộ kỹ năng của mình", ông Tú nói.

Thực tế cho thấy, những người chỉ sở hữu duy nhất một kỹ năng chuyên môn hẹp đang là nhóm dễ bị tổn thương nhất trước sự phát triển của công nghệ và tự động hóa. Ngược lại, những người biết "lắp ghép" các kỹ năng dường như không liên quan lại đang tạo ra những giá trị thặng dư chưa từng có.

Ông Vũ Quang Thành – Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho biết, năm 2026, các doanh nghiệp đã thay đổi cách tiếp cận nhân sự. “Thay vì tuyển dụng một nhân sự toàn thời gian với mô tả công việc cố định, họ ưu tiên thuê những "mảnh ghép" phù hợp cho từng dự án. Ví dụ, một kiến trúc sư biết lập trình game sẽ được săn đón hơn một kiến trúc sư thuần túy vì họ có thể xây dựng không gian ảo trong vũ trụ ảo – một lĩnh vực đang bùng nổ. Thống kê từ các nền tảng tuyển dụng lớn cho thấy, nhóm lao động sở hữu từ 3 kỹ năng cốt lõi trở lên (không cùng nhóm ngành) có thu nhập cao gấp 2,5 lần so với nhân sự đơn ngành. Đây chính là sức mạnh của việc "lắp ghép" trí tuệ”, ông Thành cho hay.

Gen Z và cuộc chơi "nghề tay trái"

Thế hệ Gen Z – những cư dân số chính hiệu – chính là những người dẫn đầu cuộc chơi này. Họ không còn khái niệm "nghề chính - nghề phụ" vì mọi kỹ năng đều là tài sản và mọi đam mê đều có thể biến thành dòng tiền.

Chị Chu Phương Anh, sinh năm 2001, hiện vừa là lập trình viên (nguồn thu chính), vừa là huấn luyện viên yoga trực tuyến (nguồn thu sức khỏe), vừa là người thẩm định đạo đức AI (nguồn thu tư duy), vừa kinh doanh đồ thủ công và là nhà sáng tạo nội dung số.

“Việc sở hữu "nghề tay trái" không phải là làm việc quá sức, mà khiến tôi tối ưu hóa các khoảng thời gian và sở thích khác nhau. Khi một lĩnh vực gặp khủng hoảng, các "mảnh ghép" khác sẽ đóng vai trò bảo hộ, giúp tôi duy trì sự tự do tài chính mà không cần phụ thuộc vào bất kỳ một ông chủ cụ thể nào”, chị Phương Anh cho hay.

Tuy nhiên, trở thành một "lao động lắp ghép" không có nghĩa là học mỗi thứ một tí một cách hời hợt. "Bẫy" của xu hướng này chính là sự thiếu chuyên sâu – bà Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động Xã hội, nói.

"Kỹ năng lắp ghép chỉ thực sự có giá trị khi nó được xây dựng trên một trục chuyên môn vững chắc. Bạn có thể biết nhiều thứ, nhưng phải có ít nhất một kỹ năng đạt mức chuyên gia để làm mỏ neo. Ngoài ra, việc tự quản lý nhiều công việc cùng lúc đòi hỏi khả năng quản trị thời gian và kỷ luật. Người lao động phải tự mình đóng vai sếp, nhân viên, kế toán và marketing cho chính thương hiệu cá nhân của mình”, bà Lan Hương đưa ra lời khuyên.

Xem bản gốc tại đây