Lao động trẻ chinh phục công nghệ, làm chủ tương lai

Cơ hội cho lớp trẻ

Tại căn phòng thí nghiệm nhỏ tại Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội, sinh viên Nguyễn Minh Khang thuộc chuyên ngành điện tử chăm chú theo dõi những thông số hiển thị trên màn hình. Đó là một bài kiểm thử chip bán dẫn, công việc tưởng như xa vời với nhiều người, nhưng lại là “nhịp sống” thường ngày của những người trẻ đang dấn thân vào ngành công nghiệp được ví như “xương sống” của nền kinh tế số.

Khang kể, chỉ vài năm trước, anh còn mơ hồ về con đường nghề nghiệp nhưng giờ đây mọi thứ dần trở nên rõ ràng. “Điều tôi muốn gắn bó với nghề chính là việc làm chủ công nghệ, bệ phóng tương lai cho chính mình và cho đất nước. Ngành này không lo thất nghiệp, lương khởi điểm hấp dẫn và càng có kinh nghiệm thu nhập càng tăng mạnh” - Khang chia sẻ.

Câu chuyện của Khang không phải là cá biệt. Đó là hình ảnh thu nhỏ của một thế hệ lao động trẻ Việt Nam đang bước vào ngành bán dẫn, lĩnh vực được xem là chìa khóa quyết định vị thế quốc gia trong kỷ nguyên công nghệ.

Ngành công nghiệp bán dẫn đang tăng trưởng mạnh trên toàn cầu, kéo theo nhu cầu nhân lực tăng vọt. Tại Việt Nam, theo thống kê, mỗi năm cần khoảng 10.000 kỹ sư trong lĩnh vực này, nhưng nguồn cung hiện mới đáp ứng chưa đến 20%.

Không chỉ thiếu về số lượng, ngành còn đòi hỏi chất lượng cao. Từ thiết kế vi mạch đến đóng gói, kiểm thử, mỗi khâu đều yêu cầu kiến thức sâu, kỹ năng thực hành tốt và khả năng cập nhật công nghệ liên tục.

Theo một khảo sát của HSIA (Hội Công nghệ Vi mạch Bán dẫn TPHCM), mức lương của kỹ sư thiết kế vi mạch tăng nhanh theo kinh nghiệm. Sinh viên mới ra trường có thể nhận khoảng 15 triệu đồng/tháng. Với 1-3 năm kinh nghiệm, thu nhập dao động từ 15-30 triệu đồng/tháng. Sau 6 năm, mức lương trung bình đạt khoảng 0,6-1 tỉ đồng/năm và từ 10 năm kinh nghiệm trở lên có thể vượt 1,5 tỉ đồng/năm.

Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, 100% sinh viên theo định hướng thiết kế vi mạch sau khi tốt nghiệp đều có việc làm. Mức lương khởi điểm dao động từ 15-20 triệu đồng/tháng, tương đương ngành Công nghệ thông tin. Tuy nhiên, sau 5-10 năm làm việc, thu nhập của kỹ sư vi mạch có thể cao gấp rưỡi ngành IT.

Nhưng phía sau những con số hấp dẫn ấy là một áp lực không nhỏ. “Ngành này không dành cho người muốn “an nhàn”. Phải học liên tục, làm việc cường độ cao và chấp nhận thử thách”, một kỹ sư trẻ tại Khu công nghệ cao TPHCM chia sẻ.

Áp lực đầu tiên chính là đầu vào. Năm 2025, điểm chuẩn các ngành liên quan đến thiết kế vi mạch và điện tử - viễn thông tiếp tục ở mức cao và có sự phân hóa rõ rệt giữa các trường. Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, ngành Kỹ thuật vi điện tử và công nghệ nano đạt 28,2 điểm. Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM có ngành thiết kế vi mạch lấy tới 28,65 điểm.

Trong khi đó, Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TPHCM ghi nhận ngành thiết kế vi mạch dao động 27,3 - 28,2 điểm và ngành công nghệ bán dẫn khoảng 25,5 - 26,7 điểm tùy phương thức xét tuyển.

Dự kiến mùa tuyển sinh năm nay, ngành vi mạch - bán dẫn sẽ tiếp tục nằm trong tốp điểm đầu vào cao. “Trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn đang được xem là “xương sống” của nền kinh tế số, Thiết kế vi mạch không chỉ là một ngành học tiềm năng mà còn là điểm đến của những người sẵn sàng đầu tư nghiêm túc cho tương lai dài hạn” - thí sinh Nguyễn Thu Hương - dự kiến đăng ký nguyện vọng tại Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TPHCM nói.

Sẵn sàng cho tương lai

Tại Việt Nam, với định hướng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22.12.2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cùng với Quyết định 1131/QĐ-TTg ngày 12.6.2025 của Thủ tướng Chính phủ, ngành bán dẫn đang nhận được sự quan tâm đặc biệt. Những chuyển động chính sách, đầu tư và nhân lực thời gian qua cho thấy quyết tâm tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu của lĩnh vực này.

Phiên họp lần thứ Nhất năm 2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia về phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng đánh giá: “Việt Nam đã đi đúng hướng và bước đầu hình thành những nền tảng quan trọng để phát triển ngành công nghiệp bán dẫn. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực rất khó, đòi hỏi phải có các giải pháp mạnh mẽ, đồng bộ và lâu dài để có thể phát triển bền vững”.

Một điểm sáng trong phát triển nguồn nhân lực bán dẫn tại Việt Nam là sự thay đổi trong cách đào tạo. Thay vì tách rời giữa lý thuyết và thực hành, nhiều chương trình đã đưa doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo.

Mới đây, nhiều chương trình hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp. Trong đó nổi lên Trường ĐH Công nghệ - ĐHQGHN đã “bắt tay” doanh nghiệp quốc tế đào tạo nhân lực bán dẫn với mô hình VNU - Samsung Technology Track, cho phép học viên tiếp cận công nghệ thực tế ngay trong quá trình học. Từ các kỹ thuật đóng gói 3D đến kiểm thử chip, người học không chỉ “biết” mà còn “làm được”.

Tại TPHCM, theo kế hoạch năm 2026, thành phố đặt mục tiêu tuyển sinh tối thiểu 3.000 sinh viên đại học, 300 học viên cao học và 40 nghiên cứu sinh tiến sĩ trong các lĩnh vực liên quan đến công nghiệp bán dẫn. Đồng thời, phấn đấu có ít nhất 1.400 sinh viên tốt nghiệp, 110 thạc sĩ và 6 tiến sĩ, từng bước hình thành lực lượng lao động chất lượng cao phục vụ ngành công nghiệp chiến lược này.

Còn tại Quảng Ninh, từ cuối năm 2025, tỉnh này đã chấp thuận chủ trương đầu tư Dự án Khu công nghệ số tập trung Tuần Châu do Tập đoàn FPT đề xuất theo mô hình đầu tư PPP, dự kiến vận hành trong quý II/2027. Đây được kỳ vọng là trung tâm nghiên cứu, phát triển và đào tạo nhân lực thiết kế chip bán dẫn của khu vực phía Bắc, thu hút nhân lực công nghệ cao. Tuy nhiên Quảng Ninh cũng gặp thách thức khi thiếu nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển công nghiệp bán dẫn. Toàn tỉnh có khoảng 685.000 lao động, số sinh viên theo học các ngành gần bán dẫn chỉ khoảng hơn 1.000 người.

Thực tế cho thấy, nhiều quốc gia thành công trong lĩnh vực bán dẫn đều có điểm chung: Đầu tư mạnh vào giáo dục và phát triển nhân lực trẻ. Đó không phải là câu chuyện ngắn hạn, mà là chiến lược dài hơi.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Nhưng cơ hội sẽ nhanh chóng trôi qua nếu không có lực lượng lao động đủ mạnh để nắm bắt.

Trong bối cảnh đó, vai trò của lao động trẻ càng trở nên rõ nét. Họ không chỉ là người lao động, mà còn là những “kiến trúc sư” của tương lai công nghệ.

Để phát huy vai trò này, cần một hệ sinh thái đồng bộ: Từ chính sách, giáo dục đến doanh nghiệp. Trong đó, giáo dục phải đi trước, doanh nghiệp phải đồng hành và Nhà nước phải tạo điều kiện. Ngoài ra, không thể thiếu vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội như Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và tổ chức Công đoàn.

Xem bản gốc tại đây