Nghề thu nhập khá nhưng vắng bóng lao động trẻ

Khó tuyển người, doanh nghiệp phải thuê nhân sự

Anh Phạm Văn Hưởng, 44 tuổi, hiện đang là kỹ thuật viên xử lý nước thải nguy hại cho một doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Bắc Ninh. Công việc hằng ngày của anh Hưởng là kiểm tra nồng độ axit trong bể chứa. Vì đặc thù công việc, anh Hưởng cho hay 90% thời gian làm việc anh phải mặc đồ bảo hộ kín mít từ đầu đến chân và dùng mặt nạ phòng độc chuyên dụng.

Hiện nay, lương cứng của anh Hưởng được 35 triệu đồng/tháng, cộng thêm phụ cấp độc hại, ăn ca và bảo hiểm đặc biệt, tổng thu nhập mỗi tháng khoảng 50 triệu đồng.

“Với một công nhân kỹ thuật, đây là con số trong mơ. Đương nhiên chúng tôi chấp nhận rủi ro nghề nghiệp và mối nguy từ môi trường làm việc hằng ngày. Hiện, toàn bộ kíp làm việc của tôi không có ai dưới 40 tuổi, người cao tuổi nhất đã 54. Cả năm nay công ty treo biển tuyển thợ phụ, lương khởi điểm 20 triệu đồng/tháng nhưng rất khó tuyển. Đa số lao động trẻ làm khoảng 2 tuần rồi xin nghỉ, không thanh niên nào trụ quá một tháng," anh Hưởng thở dài.

Theo anh Hưởng, nghề xử lý chất thải nguy hại không chỉ là thu gom rác như nhiều người hình dung. “Đây là quá trình phân tách hóa chất phức tạp, xử lý các kim loại nặng như chì, thủy ngân hay các dòng khí thải đặc biệt phát sinh từ quá trình sản xuất chip. Một sơ suất nhỏ trong quy trình trung hòa axit hoặc vận hành lò đốt nhiệt độ cao có thể dẫn đến thảm họa môi trường hoặc tai nạn lao động nghiêm trọng. Đây chính là lý do vì sao nghề này được ví như việc đùa với lửa", anh Hưởng nói.

Ông Nguyễn Minh Việt – Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất nhựa xuất khẩu Trung Hưng (cụm công nghiệp phường Phương Liệt, Hà Nội) cho biết, tại công ty ông, vị trí khó tuyển dụng nhất trong nhiều năm qua là kỹ sư hóa chất. Có năm, công ty đăng tuyển nhưng không tuyển dụng được nhân sự nào. Để giải quyết bài toán nhân sự, có thời điểm ông Việt phải thuê lại người với chi phí cao gấp đôi, thậm chí gấp 3 so với sử dụng nhân sự tại chỗ.

“Chúng tôi trả lương tới 30 triệu đồng/tháng nhưng rất khó tuyển người. Một phần vì nguồn cung nhân lực ngành này không nhiều, hoặc nếu có, họ chọn môi trường làm việc ít độc hại hơn như các công ty sản xuất bánh kẹo, thực phẩm; một phần, nếu đi theo con đường này, nhân sự làm tại các doanh nghiệp FDI với mức lương “khủng”, một thời gian tích lũy xong họ sẽ chuyển hướng làm công việc khác”, ông Việt chia sẻ.

Không chỉ là câu chuyện tiền lương

Bà Nguyễn Thu Nga – Giám đốc Công ty Cung ứng nhân lực Âu Việt (phường Phương Liệt, Hà Nội), nhu cầu nhân sự cho mảng xử lý môi trường và hóa chất tại các KCN hiện đã tăng 30% so với năm 2024. Tuy nhiên, tỉ lệ lao động dưới 25 tuổi gia nhập ngành này lại giảm xuống mức thấp kỷ lục.

Nguyên nhân, theo bà Nga, lao động trẻ, đặc biệt là thế hệ Gen Z, có xu hướng ưu tiên môi trường làm việc “sạch”, máy lạnh, văn phòng hoặc các công việc tự do (freelance). Ngay cả khi thu nhập từ shipper hay bán hàng online bấp bênh, họ vẫn ngại dấn thân vào những nơi có mùi hóa chất, tiếng ồn và nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe lâu dài.

“Bên cạnh đó, áp lực từ gia đình cũng là một rào cản. Nhiều bậc phụ huynh thà để con làm nhân viên văn phòng lương thấp còn hơn để con "phơi mình" trong các khu xử lý chất thải. Không chỉ khó tuyển vì tâm lý ngại khổ, nghề này còn "kén" người bởi rào cản kỹ thuật. Để đứng được ở vị trí kỹ thuật viên chính, người lao động phải am hiểu sâu về hóa học, vật lý và các quy chuẩn an toàn môi trường khắt khe”, bà Nga cho hay.

Cũng theo bà Nga, tại các công ty FDI, nhân sự mảng này còn phải đọc hiểu tài liệu kỹ thuật bằng tiếng Anh và vận hành các hệ thống tự động hóa phức tạp. "Nhiều em mới ra trường có bằng hóa học nhưng lại thiếu kỹ năng thực tế, khi vào môi trường áp lực cao, đối mặt với bồn axit bốc khói là các em hoảng sợ, xin nghỉ việc ngay” bà Nga nói thêm.

Bà Nga cho hay, trên thực tế, với sự phát triển của công nghệ, quy trình xử lý rác thải nguy hại đã được tự động hóa rất nhiều công đoạn. Hệ thống cảm biến, robot và các thiết bị bảo hộ hiện đại đã giảm thiểu đáng kể rủi ro trực tiếp cho con người. Tuy nhiên, định kiến về nghề "hốt rác độc hại" vẫn còn quá nặng nề. Cũng vì thế, bài toán thiếu hụt nhân sự trong các ngành đặc thù không chỉ là câu chuyện của tiền lương mà còn đòi hỏi sự định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn từ phía nhà trường và xã hội.

Đọc bản gốc: tại đây.