Thị trường lao động năm 2026: Người lao động chịu áp lực trước AI

Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, thị trường việc làm Việt Nam đang ghi nhận những dịch chuyển đáng chú ý. Trước thực tế đó, Cốc Cốc Research đã thực hiện phân tích và tổng hợp dữ liệu để phác họa bức tranh toàn cảnh thị trường việc làm Việt Nam hiện nay.

Báo cáo Thị trường Việc làm Việt Nam công bố chiều 21.1, được thực hiện qua khảo sát với 1.009 đáp viên là người lao động, ứng viên, nhà tuyển dụng trên khắp cả nước trong tháng 12.2025.

Báo cáo có sự phối hợp ứng dụng dữ liệu từ nền tảng Việc Làm 24h, đối tác tin cậy của hơn 2,3 triệu doanh nghiệp.

Thị trường lao động 2025 ổn định bề mặt, chờ lực bật năm 2026

Theo tỉ lệ dựa trên khảo sát, một nửa người lao động (53,8%) vẫn giữ nguyên vị trí trong 12 tháng qua. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài ổn định là tâm lý thận trọng ngày càng rõ nét: 48,7% đang cân nhắc cơ hội mới, trong khi chỉ 28,1% sẵn sàng chuyển việc ngay nếu có đề nghị đủ hấp dẫn.

Trong bức tranh chung đó, Gen Z nổi lên là nhóm có mức độ dịch chuyển cao nhất khi có tới 32,8% lao động Gen Z đang tích cực tìm việc và sẵn sàng chuyển ngay.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp bước vào năm 2026 với kỳ vọng mở rộng, khi 77% cho biết có kế hoạch tuyển thêm nhân sự trong 12 tháng tới. Sự lệch pha giữa nhu cầu tuyển dụng và mức độ sẵn sàng dịch chuyển của người lao động đang tạo nên một thị trường việc làm “ổn định ở bề mặt nhưng trì hoãn ở tầng sâu”.

Người lao động song hành cùng áp lực AI (trí tuệ nhân tạo)

Báo cáo ghi nhận sự dịch chuyển rõ rệt trong hệ giá trị nghề nghiệp của người lao động. Dù tiền lương và phúc lợi vẫn là nền tảng tạo cảm giác “ổn định” (40%) nhưng thu nhập không còn là yếu tố được đặt lên hàng đầu.

Cụ thể, 76,9% người lao động tham gia khảo sát sẵn sàng lựa chọn môi trường làm việc lành mạnh, tôn trọng và cân bằng hơn, ngay cả khi phải đánh đổi mức lương cao hơn. Với Gen Z, con số này còn rõ nét hơn khi 60,8% sẵn sàng chấp nhận giảm 1-10% thu nhập để đổi lấy môi trường làm việc phù hợp.

Song song với đó, sự phát triển của AI tạo ra tâm lý hai chiều rõ nét. 36% người lao động bày tỏ sự lạc quan về tác động của AI đối với công việc, trong khi 16,6% lo ngại nguy cơ bị thay thế. Đáng chú ý, 64% cho rằng, AI có thể làm suy giảm sự kết nối giữa con người với con người trong môi trường làm việc.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng đang đối mặt với những thách thức tuyển dụng ngày càng phức tạp. Báo cáo chỉ ra rằng, 54% doanh nghiệp chưa đáp ứng được kỳ vọng về thu nhập của ứng viên, trở thành một trong những rào cản lớn trong quá trình tuyển dụng và giữ chân nhân sự.

Trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến, tiêu chí tuyển dụng cũng dịch chuyển theo hướng ưu tiên các kỹ năng thể hiện năng lực gốc của con người như khả năng thích nghi, tư duy độc lập, sáng tạo và quản trị cảm xúc. Việc thành thạo các công cụ AI cơ bản, trong nhiều trường hợp, đã trở thành yêu cầu nền tảng thay vì lợi thế cạnh tranh.

Một phát hiện đáng chú ý khác từ báo cáo là 80% người lao động chủ động sử dụng các công cụ AI trong công việc, trong đó phần lớn đang sử dụng ngay cả khi doanh nghiệp chưa có hướng dẫn hoặc quy định cụ thể.

Xem bản gốc tại đây