Lao động trẻ chú trọng học trúng kỹ năng, không học chứng chỉ phong trào

"Nhiều chứng chỉ” không còn là lợi thế

Chị Đoàn Thu Hà, 30 tuổi, hiện là nhân viên hành chính – nhân sự của một tập đoàn về giáo dục tại phường Hà Đông (Hà Nội). Chị Hà cho hay, chị thực sự nuối tiếc vì trong suốt 4 năm, từ năm thứ 3 đại học cho tới khi đi làm được 2 năm, chị dành rất nhiều thời gian, tiền bạc để “thu thập” các chứng chỉ liên quan đến ngoại ngữ và tin học văn phòng. Thậm chí, có thời điểm, chị Hà vừa học vừa làm và dành phần lớn thu nhập cho việc chinh phục các cột mốc trong trình độ ngoại ngữ.

“Tôi không hình dung được một ngày làm việc cho tập đoàn chuyên về giáo dục, trong đó có mảng “xương sống” là ngoại ngữ nhưng những chứng chỉ, kỹ năng tôi từng chuyên tâm theo đuổi trong mấy năm thực sự không có quá nhiều ý nghĩa với công việc hiện tại, tôi cũng không ứng dụng được nhiều những thứ đã học cho công việc”, chị Hà nói.

Bà Đinh Thu Hiền – Giám đốc Công ty Cổ phần Sáng tạo Alee (phường Láng, Hà Nội) cho hay, một thời gian dài, tâm lý phổ biến của sinh viên và lao động trẻ là càng nhiều chứng chỉ càng dễ xin việc. Các khóa học ngắn hạn về kỹ năng mềm, ngoại ngữ, tin học, quản trị… nở rộ, thu hút đông đảo người học. Tuy nhiên, thực tế tuyển dụng cho thấy, chứng chỉ chỉ có giá trị khi phản ánh đúng năng lực thực chất.

“Chúng tôi từng có nhiều ứng viên có “bộ sưu tập” chứng chỉ, nhưng lại thiếu ứng viên làm được việc ngay. Không ít lao động trẻ sau khi bỏ ra hàng chục triệu đồng học nhiều khóa học khác nhau vẫn loay hoay tìm việc hoặc chỉ được nhận vào những vị trí không đúng chuyên môn, thu nhập thấp”, bà Hiền cho biết.

Theo bà Hiền, thực trạng và đòi hỏi mới của thị trường lao động đã “thức tỉnh” không ít lao động, giúp họ nhận ra việc chạy theo phong trào học tập không giúp gia tăng giá trị bản thân, thậm chí còn khiến họ mất phương hướng trong việc xây dựng năng lực cốt lõi.

“Trước những tín hiệu sàng lọc mạnh mẽ của thị trường lao động, một bộ phận sinh viên và lao động trẻ đã chủ động chọn lọc lại con đường học tập. Thay vì học dàn trải, họ tập trung vào một hoặc một vài kỹ năng chuyên sâu, gắn với định hướng nghề nghiệp rõ ràng. Thay vì chi tiền cho nhiều chứng chỉ, người học chuyển sang đầu tư cho các khóa đào tạo chuyên môn, dự án thực hành hoặc học trực tiếp từ môi trường làm việc. Cách làm này giúp họ tích lũy kinh nghiệm thực tế, rút ngắn thời gian thích nghi khi gia nhập doanh nghiệp” – theo bà Hiền.

Thị trường lao động đòi hỏi “năng lực thật”

Ông Bế Ngọc Anh – Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng & Công nghiệp TPH (phường Vĩnh Tuy, Hà Nội) cho hay, đa số doanh nghiệp hiện nay ưu tiên những ứng viên có thể làm việc độc lập, nhanh chóng hòa nhập và tạo ra giá trị. Đặc biệt, trong bối cảnh doanh nghiệp phải tinh gọn bộ máy, tối ưu chi phí, họ không còn nhiều dư địa để đào tạo lại từ đầu. Do đó, người lao động muốn có lợi thế buộc phải trang bị kỹ năng chuyên sâu, sẵn sàng đáp ứng công việc.

“Điều này cũng lý giải vì sao nhiều doanh nghiệp đánh giá cao năng lực thể hiện qua sản phẩm, dự án, trải nghiệm thực tế, hơn là số lượng chứng chỉ trên hồ sơ. Xu hướng học chuyên sâu mang lại nhiều tín hiệu tích cực nhưng cũng đặt ra yêu cầu về định hướng nghề nghiệp sớm và đúng. Nếu lựa chọn sai kỹ năng hoặc theo đuổi lĩnh vực thị trường không còn nhu cầu, người học vẫn có nguy cơ lãng phí thời gian và công sức”, ông Ngọc Anh khẳng định.

Với vai trò là đơn vị kết nối cung – cầu lao động, ông Vũ Quang Thành – Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội nhận định, giai đoạn hiện nay, việc cung cấp thông tin thị trường lao động, dự báo nhu cầu nhân lực là rất quan trọng vì khi sinh viên, lao động trẻ được tiếp cận thông tin đầy đủ, họ sẽ có cơ sở để lựa chọn kỹ năng cần đầu tư, tránh học theo cảm tính hoặc trào lưu ngắn hạn.

Bên cạnh đó, các cơ sở đào tạo cũng cần nâng cao chất lượng chương trình, giảm tình trạng “bán chứng chỉ”, tăng thời lượng thực hành, kết nối doanh nghiệp để người học hiểu rõ yêu cầu công việc ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.

“Việc sinh viên, lao động trẻ chủ động từ bỏ tâm lý chạy theo chứng chỉ phong trào, tập trung nâng cao kỹ năng chuyên sâu là tín hiệu tích cực cho thị trường lao động. Đây không chỉ là sự thay đổi trong cách học, mà còn là sự trưởng thành trong tư duy nghề nghiệp. Trong bối cảnh thị trường lao động biến động, giá trị của người lao động nằm ở năng lực thực sự chứ không phải số lượng chứng chỉ. Học đúng, học trúng, học đủ sâu sẽ giúp lao động trẻ tránh lãng phí nguồn lực cá nhân, nâng cao khả năng cạnh tranh và chủ động hơn trên con đường nghề nghiệp”, ông Thành nói.

Xem bản gốc tại đây