Mở rộng chính sách an sinh cho nữ lao động di cư

Nỗi lo đứt gãy tương lai của con cái

Bà Nguyễn Thị Hà (53 tuổi, quê xã Hải Hậu, Ninh Bình) lên Hà Nội mưu sinh 6 năm nay, sau khi chồng qua đời. Hiện thuê trọ tại xã Thượng Phúc, bà làm phụ việc công trường từ 7h đến 17h, tối tiếp tục dọn nhà theo giờ và phụ rửa bát tại quán cơm.

Thu nhập 13-14 triệu đồng/tháng nhưng bà Hà phải chắt chiu trang trải tiền thuê trọ, sinh hoạt, nuôi con trai học đại học năm thứ hai và gửi tiền thuốc thang cho mẹ già gần 80 tuổi ở quê. “Để không rơi vào cảnh giật gấu vá vai, tôi phải co kéo từng chục nghìn đồng”, bà Hà nói.

Bà Hà ở ghép cùng 2 người đồng hương trong phòng trọ rộng 12m2, ăn uống tằn tiện để tiết kiệm. Bà sợ nhất là ốm đau, bởi nghỉ làm ngày nào mất thu nhập ngày đó. “Tôi chỉ lo con không được học hành đến nơi đến chốn, tương lai dang dở, lại khổ như cha mẹ”, bà chia sẻ.

Cũng rời quê nhà xã Bát Xát (Lào Cai) về Hà Nội làm thuê, bà Đỗ Thị Mai (49 tuổi) hiện là công nhân phân loại phế liệu tại một công trường ở phường Hoàng Mai (Hà Nội). Công việc hằng ngày của bà Mai bắt đầu từ 5 giờ sáng và kết thúc lúc chập tối.

“Công việc của tôi là phân loại, thu gom phế liệu tại công trường, thường xuyên tiếp xúc bụi bẩn, hóa chất và rác thải độc hại. Tiền công tính theo khối lượng thu gom, trung bình 250.000-300.000 đồng/ngày. Tháng làm đủ công mới kiếm được gần 10 triệu đồng”, bà Mai cho biết.

Bà Mai chia sẻ, chồng bà ở quê làm nông nghiệp thuần túy, thu nhập bấp bênh, mọi chi phí chi tiêu trong nhà, lo 2 con ăn học đều trông chờ vào tiền bà gửi về.

“2 năm nay sức khỏe tôi giảm sút nhưng vẫn phải bám trụ thành phố vì ở quê không có nguồn thu khác. Không có tiền gửi về, việc học của các con sẽ bị ảnh hưởng. Nhiều lúc kiệt sức, tôi chỉ mong có một ngày nghỉ ngơi hoặc nơi ở sạch sẽ, an toàn để hồi phục sức khỏe”, bà Mai chia sẻ.

Cần xây dựng thiết chế an sinh xã hội cho nữ lao động di cư

Theo bà Nguyễn Thị Lan Hương - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội, Việt Nam hiện có khoảng 2,2 triệu phụ nữ di cư trong nước. Thực trạng đời sống của nữ lao động di cư tại các đô thị lớn đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội mang tính đặc thù. Đa phần lao động nữ trong khu vực phi chính thức hoặc lao động phổ thông chịu “gánh nặng kép”: vừa lao động nặng nhọc để mưu sinh, vừa gánh vác trách nhiệm lo cho gia đình, nhưng lại nằm ngoài hệ thống bảo vệ lao động chính quy.

Để giảm bớt áp lực và tạo lưới đỡ cho nhóm lao động dễ bị tổn thương này, theo bà Hương, cần tập trung triển khai đồng bộ ba nhóm giải pháp thiết thực.

Thứ nhất, phát triển mô hình nhà trọ an toàn, đạt chuẩn và giá rẻ. Chính quyền địa phương phối hợp với cơ quan hữu quan rà soát, hỗ trợ các chủ trọ cải tạo hạ tầng (diện tích tối thiểu, nguồn nước sạch, phòng cháy chữa cháy, an ninh trật tự).

Thứ hai, triển khai mạng lưới y tế lưu động và đơn giản hóa BHYT tạm trú. Do e ngại mất ngày công và tốn kém, nữ lao động tự do rất ít khi đi khám bệnh. Cần tổ chức các đợt khám chữa bệnh, tư vấn sức khỏe lưu động miễn phí tại xóm trọ vào ngày cuối tuần; đồng thời tạo cơ chế linh hoạt để họ dễ dàng đăng ký và sử dụng BHYT tại nơi tạm trú mà không cần phải về lại nơi thường trú ở quê.

Thứ ba, mở rộng kênh tín dụng chính sách nhỏ để ngăn ngừa rủi ro tài chính. Gánh nặng lớn nhất của lao động di cư là nghĩa vụ gửi tiền về quê. Khi gia đình ở quê đột ngột có người ốm đau, họ rất dễ tìm đến “tín dụng đen”. Việc tạo điều kiện cho lao động di cư tiếp cận các khoản vay ưu đãi ngắn hạn từ Ngân hàng Chính sách Xã hội dựa trên xác nhận tạm trú sẽ là tấm lá chắn bảo vệ họ trước các cạm bẫy tài chính, giúp họ yên tâm lao động.

Xem bản gốc tại đây