5 kiến nghị của đoàn viên, người lao động và tổ chức Công đoàn đối với Đảng, Nhà nước

Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐVN Ngọ Duy Hiểu cho biết, trong những năm qua, Đảng, Nhà nước tiếp tục dành nhiều sự quan tâm tới đoàn viên, người lao động và tổ chức Công đoàn, ban hành nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức và hoạt động công đoàn, đảm bảo tốt hơn quyền lợi của người lao động.

Nhân dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng 30.4, chào mừng Ngày Quốc tế Lao động 1.5 và nhân Tháng Công nhân năm 2026, lần đầu tiên Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức các đoàn đi thăm, động viên, tri ân các gia đình chính sách, người có công với cách mạng và thăm, tặng quà, động viên công nhân. Hoạt động này nhận được sự quan tâm đặc biệt, niềm xúc động sâu sắc và niềm tin lớn lao trong công nhân lao động cả nước.

Thông qua đại hội công đoàn các cấp và việc tổ chức lấy ý kiến đối với văn kiện Đại hội trong đoàn viên, người lao động, Đoàn Chủ tịch Tổng LĐLĐVN đã nhận được hàng vạn ý kiến với 60 nhóm vấn đề của công nhân, viên chức, lao động, cán bộ công đoàn cả nước bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, đề xuất, hiến kế kiến nghị với Đảng, Nhà nước và Tổng LĐLĐVN. Tại phiên trọng thể Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, Ban Chấp hành Tổng LĐLĐVN tổng hợp, lựa chọn một số vấn đề lớn, xin báo cáo với lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng đại biểu dự Đại hội như sau:

Thứ nhất, về công tác xây dựng Đảng, chính quyền và giai cấp công nhân

- Bộ Chính trị, Ban Bí thư tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh theo tinh thần Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28.01.2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X và Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Quan tâm chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện và tổ chức tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết; xem xét ban hành Nghị quyết mới về xây dựng giai cấp công nhân trong kỷ nguyên mới trên cơ sở tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW vào năm 2028.

- Xem xét, tiếp tục điều chỉnh các quy định về tổ chức bộ máy các cấp sau khi thực hiện sắp xếp hệ thống chính trị, theo hướng nâng cao hiệu quả, giảm trung gian, giảm thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho mục tiêu kiến tạo phát triển. Tiếp tục tinh giản biên chế đối với cán bộ không đáp ứng yêu cầu; những cơ quan, đơn vị thiếu, tiếp tục bổ sung cán bộ trẻ có năng lực, trình độ, nhất là năng lực số và kỹ năng hội nhập, đổi mới sáng tạo.

- Lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai các giải pháp đột phá, đồng bộ đẩy mạnh thành lập tổ chức Đảng và Công đoàn trong doanh nghiệp khu vực ngoài Nhà nước; nhiều địa phương rất quan tâm triển khai quyết liệt, hiệu quả, nhưng có địa phương chưa dành nhiều sự chỉ đạo và nguồn lực cho nhiệm vụ quan trọng này. Việc đẩy mạnh phát triển đảng viên, đoàn viên trong công nhân góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng; tăng cường sức mạnh của tổ chức Công đoàn, để công đoàn giúp Đảng tập hợp, đoàn kết công nhân, đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi đoàn viên, người lao động.

Thứ hai, về việc xây dựng chính sách, pháp luật liên quan đến người lao động và tổ chức Công đoàn

- Đề nghị Quốc hội sớm sửa đổi toàn diện Bộ luật Lao động 2019 phù hợp bối cảnh tình hình mới, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xu hướng việc làm, phát triển của khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, “chuyển đổi xanh”, vận động của quan hệ lao động, bao phủ toàn diện khu vực lao động phi chính thức, kinh tế nền tảng… trong đó:

+ Bổ sung các quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động về bữa ăn ca; chăm sóc sức khỏe tâm thần, hỗ trợ giảm căng thẳng (stress) và phòng chống kiệt sức tại nơi làm việc cho người lao động trong môi trường áp lực cao; chính sách làm việc linh hoạt (trực tiếp kết hợp trực tuyến) phù hợp với chuyển đổi số và bối cảnh sáp nhập các địa phương; quyền cơ bản của người lao động và trách nhiệm của doanh nghiệp phù hợp với bối cảnh bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI). Ban hành chiến lược quốc gia về phát triển lực lượng lao động trong kỷ nguyên AI.

+ Bổ sung quy định về việc doanh nghiệp có nghĩa vụ bố trí thời gian cho người lao động nghỉ làm việc, có hưởng lương để học tập chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước (có thể gắn với Ngày Pháp luật Việt Nam 09.11 hằng năm).

+ Sửa đổi, quy định lộ trình giảm thời giờ làm việc bình thường của người lao động xuống còn từ 40 đến 44 giờ/tuần thống nhất với khu vực công; xem xét bổ sung tăng 2 ngày nghỉ lễ dịp Quốc khánh (nghỉ từ mùng 2 đến 5.9), tạo cơ hội cho người lao động được đưa con đến trường trong ngày khai giảng; kết hợp với các giải pháp nâng cao năng suất lao động để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

- Đề nghị Quốc hội bổ sung nội dung xây dựng Luật Tố tụng Lao động vào Chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội khóa XVI nhằm khắc phục những hạn chế, vướng mắc đang gặp phải và hướng tới giải quyết tranh chấp lao động chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, phù hợp tính linh hoạt của thị trường lao động và sự khác biệt của tranh chấp lao động so với tranh chấp dân sự.

Thứ ba, về tạo việc làm bền vững, tiền lương và đảm bảo an sinh xã hội, phúc lợi xã hội cho người lao động

- Tiếp tục đổi mới giáo dục, đào tạo theo hướng phát triển năng lực toàn diện, tư duy công nghệ, gắn tri thức với kỹ năng, gắn đào tạo với nhu cầu thị trường và đổi mới sáng tạo; nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ trong nghề nghiệp, giảm tải kiến thức lý thuyết, hàn lâm, bổ sung kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp cho học sinh. Hỗ trợ đào tạo lại cho đối tượng chịu sự tác động của “chuyển đổi số”, “chuyển đổi xanh”; các gói trợ cấp mất việc do yếu tố thay đổi cơ cấu năng lượng và công nghệ xanh...

- Tiếp tục thực hiện toàn diện cải cách chính sách tiền lương cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; sớm hình thành chủ trương lương đủ sống cho người lao động thay thế lương tối thiểu, giúp người lao động có thu nhập đủ sống, hướng tới có tích lũy.

- Cần có giải pháp hữu hiệu kiểm soát, bình ổn giá cả hàng hóa, dịch vụ, đặc biệt là giá điện, nước, lương thực, xăng, dầu, kiểm soát lạm phát, nhằm giảm áp lực chi tiêu; người lao động thực sự có thể đảm bảo sinh hoạt, cuộc sống bằng mức lương hiện hưởng.

- Tiếp tục hoàn thiện chính sách việc làm, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp theo hướng mở rộng diện bao phủ, tăng tính linh hoạt, tạo điều kiện để người lao động, kể cả khu vực phi chính thức, từng bước tham gia và thụ hưởng đầy đủ các chính sách an sinh xã hội, qua đó củng cố niềm tin và sự gắn bó lâu dài với thị trường lao động.

- Quan tâm đầu tư phát triển hạ tầng xã hội, nhà ở xã hội, thiết chế văn hóa, y tế, giáo dục cho công nhân, lao động tại các khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất. Phát triển nhà ở xã hội cho công nhân thuê gắn với quy hoạch đô thị thông minh và dịch vụ thiết yếu, ưu tiên nằm trong hoặc gần, sát khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất. Tạo điều kiện thuận lợi nhất để người lao động có nhu cầu thực sự được tiếp cận và mua nhà ở xã hội đúng đối tượng, đúng giá niêm yết, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, đẩy giá, mua chênh lệch; triển khai các gói tín dụng ưu đãi dài hạn cho công nhân thuê - thuê mua nhà ở xã hội.

Thứ tư, về triển khai và đảm bảo tuân thủ, thực hiện chính sách, pháp luật

- Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật lao động, bảo hiểm xã hội, nhất là về an toàn, vệ sinh lao động, thời giờ làm việc, làm thêm giờ và việc nợ, trốn đóng bảo hiểm xã hội của các doanh nghiệp; tăng chế tài xử lý mạnh hơn nữa các hành vi vi phạm về bảo hiểm xã hội, đặc biệt là các hành vi trốn đóng, chậm đóng bảo hiểm xã hội; có giải pháp hữu hiệu để phòng ngừa, hạn chế tình trạng doanh nghiệp nợ, trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, chủ bỏ trốn nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người lao động. Tăng cường thanh tra đột xuất về an toàn, vệ sinh lao động tại các ngành có nguy cơ cao.

- Bảo đảm an toàn thực phẩm, ngăn chặn và xử lý dứt điểm tình trạng “thực phẩm bẩn”. Đẩy mạnh kiểm tra thị trường, đặc biệt đối với nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu, thuốc chữa bệnh, thực phẩm, các mặt hàng phục vụ trực tiếp công nhân lao động.

- Quản lý chặt chẽ, đúng pháp luật việc thành lập và hoạt động của tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp, không để lợi dụng việc thành lập, hoạt động để xâm phạm quyền lợi người lao động, gây khó khăn cho doanh nghiệp, làm mất an ninh, trật tự.

Thứ năm, về đảm bảo các điều kiện hoạt động của tổ chức Công đoàn trong bối cảnh mới

Tại Đại hội này, Ban Chấp hành Tổng LĐLĐVN và Đại hội trân trọng đề nghị lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các cơ quan chức năng quan tâm:

- Nghiên cứu, tiếp tục sắp xếp mô hình tổ chức Công đoàn vừa đảm bảo theo mô hình sắp xếp cơ quan Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, vừa đảm bảo tính chủ động, độc lập cần thiết của tổ chức Công đoàn để thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ, phù hợp với đặc thù của tổ chức Công đoàn trước yêu cầu mới.

- Giao cho tổ chức Công đoàn sớm được thí điểm thực hiện cơ chế tuyển dụng cán bộ công đoàn trưởng thành từ cơ sở, trong phong trào công nhân lao động nhằm tạo chính sách thu hút cán bộ công đoàn theo tinh thần Nghị quyết số 02-NQ/TW, ngày 12.6.2021 của Bộ Chính trị về “Đổi mới tổ chức và hoạt động Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới”; có cơ chế đặc thù để thu hút chuyên gia giỏi làm cán bộ công đoàn.

- Đảm bảo biên chế cán bộ công đoàn chuyên trách sau sắp xếp tổ chức bộ máy trong mối tương quan với các tổ chức chính trị - xã hội khác, đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ khi nhiệm vụ của tổ chức Công đoàn ngày càng nặng nề, xuất hiện cạnh tranh công đoàn, tiềm ẩn nhiều vấn đề phức tạp trong công nhân và quan hệ lao động.

- Đảng, Nhà nước, Tổng LĐLĐVN quan tâm, nghiên cứu việc thành lập công đoàn tại các cơ quan hành chính, lực lượng vũ trang, đơn vị sự nghiệp hưởng 100% lương từ ngân sách Nhà nước để thực hiện nhiệm vụ đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động, thực hiện dân chủ ở cơ sở, phát động và triển khai các phong trào thi đua yêu nước, phát triển đảng trong đối tượng công chức, viên chức hết tuổi Đoàn Thanh niên, phù hợp với nội dung của Công ước 151 năm 1978 của Tổ chức Lao động quốc tế về Quan hệ lao động trong lĩnh vực công, đảm bảo mọi công chức, viên chức có quyền thành lập và tham gia công đoàn.

“Những kiến nghị trên đây là mong muốn, nguyện vọng chung của đông đảo công nhân lao động và cán bộ công đoàn cả nước trân trọng gửi tới lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam. Kính mong lãnh đạo Đảng, Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương ghi nhận, quan tâm xem xét, giải quyết” - Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐVN Ngọ Duy Hiểu bày tỏ.

Xem bản gốc tại đây